Wzrost gospodarczy

Wzrost gospodarczy jest definiowany w literaturze jako „wzrost realnego dochodu, realnej produkcji lub realnego produktu narodowego brutto”[1]. Formułując to jeszcze inaczej, jest to skorygowany o inflację wzrost wartości produkowanych dóbr i usług przez ekonomię konkretnego kraju z biegiem czasu. Zwykle mierzony jest jako roczna stopa wzrostu produktu krajowego brutto (PKB) lub realnego PKB per capita (w przeliczeniu na mieszkańca)[2]. „Wzrostem gospodarczym nazywamy powiększanie się realnej wartości produktu krajowego brutto (globalnej lub per capita) w gospodarce”[3].

Wskaźnik wzrostu gospodarczego jest obliczany na podstawie danych na temat produktu krajowego brutto oszacowanych przez państwowe urzędy statystyczne. Tempo wzrostu PKB per capita jest obliczany na podstawie danych dotyczących PKB i ludności dla początkowych i końcowych okresów uwzględnionych w analizie.

Wzrost a rozwój gospodarczy

Należy rozróżnić pojęcie wzrostu gospodarczego od rozwoju gospodarczego. Rozwój gospodarczy to długofalowy proces, w którym państwo poprawia sytuację ekonomiczną, polityczną i społeczny dobrobyt swoich mieszkańców. Pojęcie to ma bezpośredni związek z kwestiami ochrony środowiska. Jak wyjaśnia ekonomista Amartya Sen: „wzrost gospodarczy jest jednym z aspektów procesu jakim jest rozwój gospodarczy”[4].

Mierniki gospodarki narodowej:

  • Produkt krajowy brutto (PKB) – jest to wartość wszystkich dóbr i usług finalnych wytworzonych w całej gospodarce narodowej (na terenie kraju) w ciągu roku;
  • Produkt narodowy brutto (PNB) – obliczyć go można, dodając do wartości PKB wartość produkcji krajowych firm działających za granicą i następnie odejmując dochody firm zagranicznych działających na terenie danego kraju;
  • Dochód narodowy – jego wartość można uzyskać odejmując od wartości PNB wartość amortyzacji (stopniowe zużycie maszyn i urządzeń służących do produkcji) oraz podatków pośrednich;
  • Produkt krajowy brutto per capita (PKB per capita) – jest to wskaźnik poziomu życia mieszkańców konkretnego kraju. Obliczyć go można, poprzez podzielenie produktu krajowego brutto przez liczbę mieszkańców w danym kraju.
  Czym są strategie debit spread i credit spread?

Produkt krajowy brutto jest w ekonomii podstawowym miernikiem obliczania efektów pracy społeczeństwa danego kraju[5]. Nominalny PKB jest powszechnie stosowany do określania wydajności ekonomicznej całego kraju lub regionu, a także w celu dokonywania porównań międzynarodowych. Nominalny PKB nie odzwierciedla jednak różnic w kosztach utrzymania w i stóp inflacji w różnych krajach, dlatego stosowanie PKB według parytetu siły nabywczej per capita jest lepszym sposobem na porównanie różnic w poziomie życie pomiędzy narodami[6].

PKB nominalny obliczany jest na podstawie bieżącej wartości pieniądza, natomiast PKB realny według realnej wartości pieniądza – pozbawionej wpływu inflacji (proces wzrostu przeciętnego poziomu cen w gospodarce[7]).

Metoda wydatkowa obliczania PKB

Metoda wydatkowa obliczania PKB polega na obliczeniu sumy wydatków na dobra i usługi finalne:

PKB = C + I + G + (Ex − Im)

  • C – wydatki na krajowe dobra konsumpcyjne,
  • I – wydatki na krajowe dobra inwestycyjne,
  • G – wydatki rządowe na krajowe finalne produkty i usługi, z wyłączeniem płatności transferowych,
  • Ex – wydatki zagranicy na krajowe dobra eksportowe,
  • Im – wielkość łącznego importu.

Globalna wartość produktu krajowego brutto wpływa na zdolność społeczeństwa do realizacji różnych przedsięwzięć. Na przykład, Chiny i Indie dysponują potężnymi zasobami militarnymi, mimo, że przeciętny poziom życia mieszkańców tych krajów jest dość niski. Natomiast wartość produktu krajowego brutto w ujęciu per capita pozwala określić poziom życia mieszkańców i jest on wysoki w państwach takich jak Singapur czy Finlandia, choć kraje te nie są mocarstwami.

  Dual listing - podwójne notowanie na giełdzie

Tempo wzrostu gospodarczego jest opisywane przez ekonomistów za pomocą stopy wzrostu gospodarczego. Stopa wzrostu określa stosunek zmiany wielkość realnego PKB w danym roku do poziomu realnego PKB wytworzonego przez gospodarkę w poprzednim roku. Stopa wzrostu gospodarczego może być dodatnia lub ujemna i wyrażana jest w procentach[8].


[1] D. Begg, S. Fischer. R. Dornbusch, op. cit., s. 1116.

[2] D. Begg, S. Fischer, R. Dornbusch, Makroekonomia, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2007, s. 323.

[3] B. Czarny: Podstawy ekonomii, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2011, s. 556.

[4] A. Sen: Development: Which Way Now?, The Economic Journal, 1983, Vol. 93, Issue 372, s. 760.

[5] M. Taylor, G. Mankiw: Makroekonomia, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2009, s. 30, 32.

[6] Y. Goossens: Policy Department Economic and Scientific Policy, http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/etudes/join/2007/385672/IPOL-ENVI_ET(2007)385672_EN.pdf

[7] M. Belka: Elementarne zagadnienia ekonomii. Wyd. II, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005, s. 414.

[8] B. Czarny: Podstawy…, op. cit., s. 556.

Dodaj komentarz