Prawo Kopernika-Greshama – czego dotyczy? Przykład

Prawo Kopernika-Greshama, znane również jako prawo złej monety, opisuje zjawisko, w którym „zła moneta wypiera dobrą”. Jest to zasadniczo zasada ekonomii, która odnosi się do sytuacji, w której istnieją dwa rodzaje pieniędzy – jeden o wyższej wartości (dobra moneta) i drugi o niższej wartości (zła moneta). Prawo to zostało sformułowane przez Mikołaja Kopernika, polskiego astronoma i matematyka, w XVI wieku, a jego nazwa pochodzi od Tomasza Greshama, angielskiego ekonomisty i doradcy finansowego królowej Elżbiety I.

W tym artykule przyjrzymy się bliżej definicji prawa Kopernika-Greshama, jego historii oraz zastosowaniom w praktyce gospodarczej.

Definicja prawa Kopernika-Greshama

Prawo Kopernika-Greshama opiera się na założeniu, że gdy w obiegu znajdują się dwa rodzaje pieniędzy o różnej wartości, ludzie zaczynają gromadzić i zatrzymywać „dobrą monetę”, używając jednocześnie „złej monety” do codziennych transakcji. W rezultacie „zła moneta” zaczyna dominować w obiegu pieniężnym, a „dobra moneta” zanika.

Przykładem tego zjawiska może być sytuacja, w której na rynku znajdują się dwie monety o tej samej nominale, ale o różnej zawartości szlachetnego metalu. Ludzie będą skłonni wydawać monety o niższej zawartości szlachetnego metalu, a te o wyższej zawartości będą zatrzymywane lub wycofywane z obiegu.

Historia prawa Kopernika-Greshama

Chociaż prawo to jest często przypisywane Kopernikowi i Greshamowi, jego korzenie sięgają jeszcze dalej wstecz. W rzeczywistości, podobne obserwacje można znaleźć już w dziełach Arystotelesa, który zauważył, że ludzie wybierają zatrzymać monety o wyższej wartości i używać tych o niższej wartości.

Mikołaj Kopernik w swoim dziele „Monetae cudendae ratio” opisał zjawisko wypierania dobrej monety przez złą w kontekście polskiej gospodarki XVI wieku. Kopernik zauważył, że przyczyną inflacji i osłabienia siły nabywczej pieniądza było wprowadzenie do obiegu złych monet o niższej zawartości srebra.

  Wzór na przekątne równoległoboku

Tomasz Gresham, doradca finansowy królowej Elżbiety I, również zauważył to zjawisko w Anglii XVI wieku. Gresham dążył do stabilizacji brytyjskiego systemu monetarnego poprzez wprowadzenie reform, które miały na celu wycofanie z obiegu złych monet i zastąpienie ich monetami o wyższej zawartości szlachetnego metalu. Jego prace i obserwacje doprowadziły do ustanowienia prawa Kopernika-Greshama jako jednej z podstawowych zasad ekonomii.

Przykład prawa Kopernika-Greshama

Przykład prawa Kopernika-Greshama można zaobserwować w Stanach Zjednoczonych w latach 60. i 70. XX wieku. W tym czasie, amerykańskie monety dziesięciocentowe, czyli dimes, były początkowo wykonane ze stopu srebra, co nadawało im wartość szlachetnego metalu. W 1965 roku, ze względu na rosnące koszty srebra, rząd postanowił zmienić skład tych monet, zastępując srebro miedzią i niklem.

W rezultacie, na rynku pojawiły się dwie wersje dimes: starsze monety ze stopu srebra oraz nowe monety z miedzi i niklu. Zgodnie z prawem Kopernika-Greshama, ludzie zaczęli wycofywać ze swojego obiegu starsze monety ze srebra, uznając je za wartościowsze ze względu na ich zawartość szlachetnego metalu. Zamiast tego, używali nowych, miedziano-niklowych monet do codziennych transakcji. W efekcie, monety srebrne zniknęły z obiegu, a ich miejsce zajęły monety z niższą zawartością szlachetnego metalu. „Zły pieniądz wypiera dobry pieniądz.

Ten przykład ilustruje, jak prawo Kopernika-Greshama może wpłynąć na zachowanie osób posiadających różne rodzaje pieniędzy oraz na sposób, w jaki te różne formy pieniądza są używane w gospodarce.

Zastosowanie prawa Kopernika-Greshama w praktyce gospodarczej

Prawo Kopernika-Greshama ma wiele zastosowań w praktyce gospodarczej. Oto kilka przykładów:

  1. Inflacja: Prawo to jest często używane jako wyjaśnienie inflacji, zwłaszcza w sytuacji, gdy wprowadzenie do obiegu słabszych walut powoduje spadek wartości nabywczej pieniądza. Na przykład, gdy rząd emituje nowe, mniej wartościowe monety lub banknoty, ludzie będą skłonni wydawać te nowe, słabsze jednostki pieniężne, co może prowadzić do wzrostu cen towarów i usług.
  2. Złoto jako wartość przechowywania: Prawo Kopernika-Greshama może wyjaśnić, dlaczego złoto utrzymuje swoją wartość w czasie, podczas gdy inne formy pieniądza mogą tracić na wartości. Ponieważ złoto jest rzadkim i wartościowym metalem, ludzie są bardziej skłonni zatrzymywać go jako formę oszczędności, zamiast używać go do codziennych transakcji.
  3. Wpływ na politykę monetarną: Prawo Kopernika-Greshama może również wpłynąć na decyzje polityków, którzy próbują kontrolować inflację lub stabilność waluty. Na przykład, w celu przeciwdziałania efektom prawa Kopernika-Greshama, rząd może wprowadzać reformy monetarne, takie jak wycofanie z obiegu słabszych jednostek pieniężnych lub zastąpienie ich jednostkami o wyższej wartości.
  4. Wymiana walutowa: Prawo Kopernika-Greshama może również obowiązywać w sytuacji, gdy istnieje rynek wymiany walut. Jeśli ludzie uważają, że jedna waluta jest słabsza od innej, mogą być bardziej skłonni wydawać tę słabszą walutę i zatrzymywać silniejszą, co może prowadzić do zmiany kursów walutowych na rynku.

Dodaj komentarz